કંજન્કટિવાઇટિસ (Conjunctivitis / આંખ લાલ થવી): કારણો, લક્ષણો અને ઉપચાર
કંજન્કટિવાઇટિસ શું છે?
કંજન્કટિવાઇટિસ એટલે આંખની સફેદ પડદાની (conjunctiva) સોજા અથવા ઈન્ફેક્શન, જેને સામાન્ય રીતે “આંખ લાલ થવી” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ બેક્ટેરિયા, વાયરસ, એલર્જી અથવા ધૂળ–ધુમાડાથી થઈ શકે છે.
મુખ્ય કારણો
- વાયરલ ઇન્ફેક્શન – સૌથી સામાન્ય કારણ (ખાંસી–સર્દી સાથે પણ થાય).
- બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન – pus અથવા ચિપચિપું સ્ત્રાવ જોવા મળે છે.
- એલર્જીક પ્રતિક્રિયા – ધૂળ, પરાગ, ધુમાડા અથવા કોસ્મેટિક્સથી.
- કૉન્ટેક્ટ લેન્સનો ખોટો ઉપયોગ.
- રાસાયણિક પદાર્થો અથવા ધૂમ્રપાનનો સંપર્ક.
લક્ષણો
- આંખ લાલ થવી
- આંખમાંથી પાણી કે ચિપચિપું સ્ત્રાવ આવવું
- ખંજવાળ કે ચભચભાટ
- આંખ ચોંટાઈ જવી (ખાસ કરીને સવારે)
- પ્રકાશની સહનશક્તિ ઘટવી
- ક્યારેક ધૂંધળું જોવાય
જોખમગ્રસ્ત તત્ત્વો
- શાળાના બાળકો
- કૉન્ટેક્ટ લેન્સ વાપરનાર
- એલર્જી ધરાવનાર
- ખાંસી–સર્દી ધરાવતા લોકો સાથે સંપર્ક
નિદાન
- આંખની તપાસ (ophthalmoscope વડે)
- જો જરૂર પડે તો swab test ઇન્ફેક્શનના પ્રકાર માટે
ઉપચાર
- દવાઓ અને મેડિકલ ટ્રીટમેન્ટવાયરલ કિસ્સા:
- ઠંડા પાણીની પૅક, સફાઈ, આરામ (દવા જરૂરી નહીં હોય)
- બેક્ટેરિયલ: એન્ટિબાયોટિક આંખની ડ્રોપ / ointment
- એલર્જીક: એન્ટિહિસ્ટામિન ડ્રોપ / ટેબ્લેટ
- ઘરગથ્થુ કાળજી
- આંખ પર સ્વચ્છ ઠંડા પાણીની પટ્ટી રાખવી
- આંખને હાથથી ન સ્પર્શવી
- અલગ ટુવાલ અને રૂમાલ વાપરવો
- પૂરતો આરામ લેવો
નિવારણ
- હાથ વારંવાર ધોવા
- આંખમાં ધૂળ, ધુમાડો અથવા રસાયણથી બચવું
- કૉન્ટેક્ટ લેન્સ સમયસર સાફ અને બદલતા રહેવા
- સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે સંપર્ક ટાળવો
અનામ સેવા સંસ્થા વિશે
અનામ સેવા સંસ્થા આંખના ઇન્ફેક્શન, એલર્જી અને દ્રષ્ટિ સંબંધિત તકલીફ માટે નિષ્ણાત માર્ગદર્શન આપે છે. અનુભવી ડૉક્ટરો યોગ્ય તપાસ કરીને ઝડપી ઉપચાર આપે છે.
📞 સંપર્ક: 98251 85117
🩺 ડૉ. હરેશ ચુગડીયા
સેવા: આંખની એલર્જી, ચેપ, રેડનેસ, ઇરિટેશન અને જનરલ હેલ્થ કાળજી
👉 નોંધ: આંખ લાલ થવી કે સ્ત્રાવ આવતો હોય તો પોતે દવા ન કરવી — તરત જ નિષ્ણાત ડૉક્ટરની સલાહ લેવી.
