Frozen Shoulder (જડ ખભા): કારણો, લક્ષણો અને ઉપચાર
Frozen Shoulder શું છે?
Frozen Shoulder (Adhesive Capsulitis) એ ખભાના સાંધામાં થતી એક સ્થિતિ છે, જેમાં ખભો ધીમે ધીમે સખત (stiff) થઈ જાય છે અને તેની ચળવળ (movement) મર્યાદિત થવા લાગે છે. દર્દીને હાથ ઊંચો કરવા, કપડાં પહેરવા કે રોજિંદા કામ કરવા ભારે તકલીફ પડે છે.
મુખ્ય કારણો
- ડાયાબિટીસ
- ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં વધુ જોવા મળે છે.
- ઇજા કે સર્જરી પછી
- ખભાને લાંબા સમય સુધી સ્થિર રાખવાથી.
- હોર્મોનલ બદલાવ
- ખાસ કરીને 40–60 વર્ષની ઉંમરે.
- અન્ય બીમારીઓ
- થાયરોઇડ, હૃદયરોગ, પાર્કિન્સન જેવા દર્દીઓમાં વધારે જોખમ.
લક્ષણો
- ખભામાં સતત દુખાવો
- હાથ ઊંચો કરવો કે પીઠ પાછળ લઈ જવો મુશ્કેલ
- ખભાની ચળવળ મર્યાદિત થવી
- રાત્રે દુખાવો વધવો
- રોજિંદા કાર્યોમાં અડચણ
જોખમગ્રસ્ત તત્ત્વો
- ઉંમર: 40–60 વર્ષ
- સ્ત્રીઓમાં વધારે જોખમ
- ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો
- લાંબા સમય સુધી ખભાનો ઉપયોગ ન થવો (ઇજા/સર્જરી પછી)
Frozen Shoulder ના તબક્કા
- Freezing Stage: (2–9 મહિના)
- વધતો દુખાવો અને ચળવળમાં મર્યાદા.
- Frozen Stage: (4–12 મહિના)
- દુખાવો થોડો ઘટે પણ સખતાઈ રહે.
- Thawing Stage: (6–24 મહિના)
- ધીમે ધીમે સુધારો થાય છે.
નિદાન
- શારીરિક પરીક્ષણ
- ખભાની ચળવળ અને દુખાવાની ચકાસણી.
- ઇમેજિંગ ટેસ્ટ: X-ray, MRI (અન્ય સમસ્યાઓ દૂર કરવા).
ઉપચાર
- દવાઓ (Drug Treatment)
- Pain killers (Paracetamol, Ibuprofen)
- Anti-inflammatory medicines
- Corticosteroid injections (જોખમના કેસમાં)
- ફિઝિયોથેરાપી અને વ્યાયામ
- Stretching exercises
- Range of motion exercises
- Heat therapy
- Regular physiotherapy sessions
- ઘરેલુ ઉપચારગરમ પાણીની સેક
- ખભાની હળવી કસરતો
- આરામ સાથે નિયમિત હલનચલન
- ઇન્જેક્શન/સર્જરી
- Corticosteroid injections
- Severe કેસમાં
- Arthroscopic surgery
નિવારણ
- ખભાને લાંબા સમય સુધી નિષ્ક્રિય ન રાખવું
- નિયમિત વ્યાયામ અને યોગ
- ડાયાબિટીસ/થાયરોઇડ કન્ટ્રોલમાં રાખવું
- પોઝ્ચર(Posture) સુધારવું
અનામ સેવા સંસ્થા વિશે
અનામ સેવા સંસ્થા ખભા, પીઠ અને સાંધાના રોગોમાં નિષ્ણાત સારવાર આપે છે. ફિઝિયોથેરાપી અને વ્યાયામ દ્વારા Frozen Shoulder માં ઝડપથી સુધારો લાવવામાં મદદ કરે છે.
📞 સંપર્ક: 98251 85117
🩺 ડૉ. હરેશ ચુગડીયા
સેવા: Frozen Shoulder, સાંધાનો દુખાવો, ફિઝિયોથેરાપી માર્ગદર્શન
👉 નોંધ: આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે. ઉપચાર શરૂ કરતા પહેલાં હંમેશા નિષ્ણાત ડૉક્ટરની સલાહ લેવી.
